William Shakespeare

William Shakespeare (Stratford-upon-Avon, Warwickshire, 1564ko apirilaren 26a [bataio eguna] - Stratford-upon-Avon, 1616ko maiatzaren 3agreg./apirilaren 23ajul.) ingeles antzerkigile, olerkari eta aktorea izan zen. Europako literaturaren ikur handienetakoa, ingelesezko inoiz izandako idazlerik onena eta historiako dramagile handiena da, aditu askoren arabera. Egile oparoa izan zen, antzerkigintzan, narratiban eta poesian.Gaur egun ezagutzen diren bere lanen artean, kolaborazioak barne, 39 antzezlan, 154 soneto, bi poema narratibo luze eta beste zenbait bertso daude, azken hauen autoretza ziurra ez bada ere. Bere antzezlanak hizkuntza nagusietara itzuliak izan dira, eta beste edozein antzerkigileren baino maizago antzezten dira. Gainera, aztertzen eta berrinterpretatzen jarraitzen dute.

Stratford-upon-Avongo merkatari aberats baten semea zen eta jaioterrian egin zituen ikasketak. 1582an Anne Hathaway-rekin, bera baino zortzi urte zaharragoa zen emakumearekin, ezkondu zen eta hiru seme-alaba izan zituzten. Emaztearekiko harremanak txarrera egin zuten eta ondorengo urteetan, 1584tik aurrera, Londresera joan eta aktore eta antzerkigile bezala lan egin zuen. Lord Chamberlain-en antzerki konpainian aritu zen, eta 1588an hasi zen bere ospea zabaltzen. 49 urte zituela (1613 inguruan), Stratfordera erretiratu zela dirudi, eta handik hiru urtera hil zen. Shakespeareren bizitza pribatuaren erregistro gutxik irauten dute, eta horrek bere itxura fisikoa, sexualitatea, erlijio sinesmenak eta hari egotzitako lanak beste batzuek idatzi ote zituzten ala ez bezalako gaiei buruzko espekulazio handiak bultzatu ditu.

Shakespearek 1589 eta 1613 artean ekoiztu zituen bere lan ezagun gehienak. Hasierako antzezlanak komediak eta historiak izan ziren batez ere, eta genero horietan ekoiztutako lan onenetakoak dira. 1608. urtera arte, batez ere tragediak idatzi zituen, horien artean ''Hamlet'' (1601), ''Romeo eta Julieta'' (1597), ''Otelo'' (1603), ''Lear erregea'' (1603) eta ''Macbeth'' (1606), guztiak ingeles hizkuntzako lan onenen artean daudenak. Bere bizitzako azken fasean tragikomediak idatzi zituen, erromantizismo izenez ere ezagunak direnak, horien artean ospetsuenak honakoak izanik, ''Uda gau bateko ametsa'' (1595-96), ''Veneziako merkataria'' (1596-97), ''Romeo eta Julieta'' (1597), ''eta Windsordeko emazte alaiak'' (1601). Azken aldera, beste antzerkigile batzuekin ere kolaboratu zuen.

Shakespeareren antzerki lan asko kalitate eta zehaztasun ezberdineko edizioetan argitaratu ziren bere bizitzan. Hala ere, 1623an, bi aktore-kide eta lagunek, John Hemingesek eta Henry Condellek, ''Lehen Folioa'' (First Folio) izenarekin ezagutzen den testu behin betikoagoa argitaratu zuten, Shakespeareren obra dramatikoen hil ondorengo bilduma, bere antzezlan guztiekin bi izan ezik. Hitzaurrean Ben Jonson idazlearen poema bat agertzen da, famatua egin den aipu batekin " Shakespeare ez da garai batekoa, baizik eta garai guztietakoa". Wikipediatik informazioa lortu
Erakusten 1 - 11 emaitzak -- 11 bilaketa honetara 'Shakespeare, William', Bilaketaren denbora: 0,03s Findu emaitzak
1
nork Shakespeare, William
Argitaratua 1890
Beste egile batzuk: ...Shakespeare, William...
Liburua
2
nork Shakespeare, William
Argitaratua 1890
Beste egile batzuk: ...Shakespeare, William...
Liburua
3
nork Shakespeare, William
Argitaratua 1890
Beste egile batzuk: ...Shakespeare, William...
Liburua
4
nork Shakespeare, William
Argitaratua 1890
Beste egile batzuk: ...Shakespeare, William...
Liburua
5
nork Shakespeare, William
Argitaratua 1890
Beste egile batzuk: ...Shakespeare, William...
Mikrofilma Liburua
6
nork Shakespeare, William
Argitaratua 1890
Beste egile batzuk: ...Shakespeare, William...
Liburua
7
nork Shakespeare, William
Argitaratua 1970
Liburua
8
nork Shakespeare, William
Argitaratua 1956
Beste egile batzuk: ...Shakespeare, William...
Mikrofilma Liburua
9
nork Shakespeare, William
Argitaratua 1890
Beste egile batzuk: ...Shakespeare, William...
Mikrofilma Liburua
10
11
nork Shakespeare, William
Argitaratua 1890
Beste egile batzuk: ...Shakespeare, William...
Mikrofilma Liburua